ผู้ได้รับผลกระทบ

ราชการส่วนท้องถิ่น,องค์การบริหารส่วนจังหวัด,เทศบาล,องค์การบริหารส่วนตำบล,เมืองพัทยา,กรุงเทพมหานคร,ประชาชน,ผู้ประกอบกิจการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย,หน่วยงานราชการอื่น ๆ

ความเป็นมา (สภาพปัญหาและเป้าหมาย)

กระทรวงมหาดไทยได้ออกกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย พ.ศ. 2567 ต่อมาได้มีการเลื่อนการบังคับใช้อัตราค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการจัดการขนมูลฝอย

และสิ่งปฏิกูลออกไป 1 ปี ตามกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ซึ่งจะครบกำหนดในวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569

 เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพทางเศรษฐกิจของประชาชนแต่ละท้องถิ่น ความสามารถในการจัดเก็บรายได้ และความเหมาะสมของสภาพพื้นที่ของท้องถิ่นแต่ละแห่ง จึงสมควรแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อกำหนดเพดานอัตราค่าธรรมเนียมให้ต่ำลงหรือให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีดุลพินิจในการออกข้อบังคับท้องถิ่นเพื่อกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมตามความเหมาะสมกับท้องถิ่นของตนเอง 

คำอธิบายหลักการหรือประเด็นสำคัญของร่างกฎหมายหรือกฎหมายที่นำมารับฟังความคิดเห็น

3.1 กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการเก็บและขนมูลฝอย (รายเดือน) ในอัตราขั้นต่ำ 20 บาท และกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการกำจัดมูลฝอย (รายเดือน) ในอัตราขั้นต่ำ 20 บาท

3.2 กำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถออกข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยต่ำกว่าอัตราที่กำหนด โดยขอคำแนะนำจากคณะกรรมการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยจังหวัด เพื่อเสนอความเห็นต่อผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อพิจารณาให้ความเห็นกรณีความแตกต่างของพื้นที่ด้านภูมิศาสตร์เป็นผลให้ต้องกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมดังกล่าวต่ำกว่าอัตราค่าธรรมเนียมตามกฎกระทรวงกำหนดอัตรา

ค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย พ.ศ. 2567 (ต่ำกว่าอัตราค่าธรรมเนียมการเก็บและขนมูลฝอย (รายเดือน) ขั้นต่ำ 20 บาท และอัตราค่าธรรมเนียมการกำจัดมูลฝอย (รายเดือน)

ขั้นต่ำ 20 บาท)

3.3 กำหนดให้ราชการส่วนท้องถิ่นเก็บค่าธรรมเนียมการเก็บและขนมูลฝอย รวมทั้งค่าธรรมเนียมการกำจัดมูลฝอย เป็นรายเดือนและรายครั้ง แล้วแต่กรณี ในอัตรากึ่งหนึ่งของอัตราค่าธรรมเนียมที่ราชการส่วนท้องถิ่นกำหนด กรณีที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารหรือสถานที่สามารถคัดแยกมูลฝอยทั้งหมดที่มีอยู่ได้ตามประเภทของมูลฝอยในเดือนหรือครั้งที่มีการเก็บและขนมูลฝอย ดังต่อไปนี้

         (๑) มูลฝอยทั่วไป มีการแยกบรรจุในภาชนะรองรับหรือถุงบรรจุโดยปิดปากถุง

ให้มิดชิดเพื่อส่งกำจัดอย่างถูกวิธีต่อไป

         (๒) มูลฝอยอินทรีย์ มีการเข้าร่วมโครงการหรือกิจกรรมคัดแยกมูลฝอยอินทรีย์ เช่น โครงการถังขยะเปียกลดโลกร้อน จัดทำปุ๋ยหมัก หรือนำไปเลี้ยงสัตว์ในครัวเรือน หรือแยกบรรจุในภาชนะรองรับหรือถุงบรรจุโดยปิดปากถุงให้มิดชิดเพื่อส่งกำจัดอย่างถูกวิธีต่อไป

         (๓) มูลฝอยนำกลับมาใช้ใหม่ มีการเข้าร่วมโครงการหรือกิจกรรมคัดแยกมูลฝอยนำกลับมาใช้ใหม่ เช่น ธนาคารขยะ (recyclable waste bank) ผ้าป่าขยะ หรือแยกบรรจุในภาชนะรองรับหรือถุงบรรจุโดยปิดปากถุงให้มิดชิดเพื่อจัดการอย่างถูกวิธีต่อไป

         (๔) มูลฝอยที่เป็นพิษหรืออันตราย มีการแยกบรรจุในภาชนะรองรับหรือถุงบรรจุ โดยปิดปากถุงให้มิดชิดเพื่อส่งกำจัดอย่างถูกวิธีต่อไป

         (๕) มูลฝอยติดเชื้อ มีการแยกบรรจุในภาชนะรองรับหรือถุงบรรจุ โดยปิดปากถุงให้มิดชิดเพื่อส่งกำจัดอย่างถูกวิธีต่อไป

         กรณีที่อาคารหรือสถานที่ใดไม่มีมูลฝอยประเภทใดตามวรรคหนึ่ง ให้ถือว่าเจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารหรือสถานที่ได้มีการคัดแยกมูลฝอยประเภทนั้นแล้ว

3.4 กำหนดให้ราชการส่วนท้องถิ่นลดค่าธรรมเนียมการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยเป็นรายเดือนและรายครั้ง แล้วแต่กรณี เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพความจำเป็นทางเศรษฐกิจ สังคม เหตุการณ์ กิจการ หรือสภาพ

แห่งท้องที่ แต่ต้องไม่เกินร้อยละเก้าสิบของค่าธรรมเนียมการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยที่จะต้องเสีย ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามระเบียบที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

3.5 กำหนดให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอยเป็นรายเดือนและรายครั้ง แล้วแต่กรณี ให้แก่เจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารหรือสถานที่ซึ่งอยู่ในพื้นที่ตามประกาศเขตพื้นที่ประสบสาธารณภัย ตั้งแต่วันที่มีการประกาศเขตพื้นที่ประสบสาธารณภัยจนถึงวันที่มีการประกาศวันสิ้นสุดสาธารณภัย ทั้งนี้ กรณีที่ระยะเวลาที่เกิดสาธารณภัยไม่ครบเดือนให้ปัดเป็นหนึ่งเดือน

ผู้เกี่ยวข้อง

1. ราชการส่วนท้องถิ่น

2. ประชาชน

3. ผู้ประกอบกิจการเก็บ ขน และกำจัดสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย

4. หน่วยงานราชการอื่น ๆ

เหตุผลความจำเป็นของการให้มีระบบอนุญาต ระบบคณะกรรมการหรือการกำหนดโทษอาญา รวมทั้งหลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐ

เนื่องจากปรากฏข้อเท็จจริงจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งว่า ประชาชนในหลายพื้นที่ยังไม่มีความพร้อมในการชำระค่าธรรมเนียมตามอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวงกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการจัดการสิ่งปฏิกูลและมูลฝอย พ.ศ. 2567 ทำให้เกิดปัญหาในการดำเนินการกำจัดขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงจำเป็นต้องมีการปรับปรุงอัตราค่าธรรมเนียมดังกล่าวให้สอดคล้องกับสภาวการณ์ในปัจจุบัน เพื่อให้การจัดทำบริการสาธารณะดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนเพิ่มประสิทธิภาพในการกำจัดขยะมูลฝอยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น